35
years
v2_
 

Artonauten: alleen bevreemding kan ons redden

Maartje ter Veen las voor de rubriek RE: Stad van het tijdschrift Platform Gras het boekje ‘Artonauten: Op expeditie in het Antropoceen’ van Ruben Jacobs. Wat kenmerkt onze relatie met de aarde? En welke rol spelen de kunsten hierin?

Gepubliceerd op 17 april 2019 op https://platformgras.nl/magazine/re-stad-artonauten-alleen-bevreemding-kan-ons-redden

Gitzwart toekomstbeeld

Ons doen en laten heeft een grotere verandering nodig dan we zelf doorhebben. Niet alleen is de werkelijke impact van ons gedrag veelal onzichtbaar, we leven ook op een plek waar de impact van de klimaatverandering (vooralsnog) relatief onzichtbaar blijft.

Die onzichtbaarheid betekent niet dat het rocket science is. Een systeem gericht op oneindige groei op een eindige aarde is een overduidelijke mismatch. Om überhaupt te kunnen overleven als mensheid hebben we met ons huidige gedrag minimaal 1,7 aardes nodig.

Waarschijnlijk ben je inmiddels gestopt met lezen.

Bij zulk negativisme en bij zo’n gitzwarte verbeelding van onze toekomst op deze planeet haakt ieder weldenkend mens af. Dat is een natuurlijke reactie. Volgens klimaatpsycholoog Renee Lertzman zijn er twee reacties mogelijk op een negatieve voorstelling van onze toekomst: je haakt af of je reageert als een gezonde puber en gaat even lekker extra veel consumeren.

De mogelijkheid om je een andere toekomst in te beelden en die te onderzoeken verdwijnt hierdoor als sneeuw voor de zon… middenin een transitie waar innovatiekracht en verbeelding van onschatbare waarde zijn.

Nieuw perspectief

We staan aan het begin van een nieuw geologisch tijdvak, het Antropoceen. Het is het tijdperk waarin de mens ‘…zoveel ecologische impact heeft … op de aarde, dat hij nu ‘rivaliseert’ met de grote krachten van de natuur’, schrijft Ruben Jacobs.

Met zijn boekje ‘Artonauten: Op expeditie in het Antropoceen’ wil Jacobs het beeld van deze pikzwarte toekomst doorbreken. Hij beschrijft de context en het werk van artonauten, kunstenaars die ons helpen met het interpreteren en bevragen van de nieuwe realiteit. De naam is een ode aan de oude traditie van de Nauten, zij die de planeet verkenden. Artonauten zijn kunstenaars die met behulp van wetenschap en techniek de relatie tussen mens en planeet onderzoeken en deze een nieuwe betekenis geven.

Artonauten geven ons de mogelijkheid onze aannames over onze relatie met ‘moeder aarde’ te bevragen en aan te passen

De diverse voorbeelden van kunstenaars met sublieme, regelmatig absurdistische trekken, geven de mogelijkheid van een totaal ander perspectief. Dat is spannend, vaak grappig, meestal mind-blowing.

Jacobs beschrijft het door Kelly Jazvac tentoongestelde ‘plasiglomeraat’, een officieel erkende nieuwe steensoort met plastic erin. De zoektocht van Thomas Thwaites naar de mogelijkheid om een geit te worden (het lukt hem in drie dagen én hij wordt erkend door de kudde) of het ‘Mushroom Death Suit’ van Jae Rihm Lee: een pak om na de dood op een natuurlijke manier in te worden begraven – alle niet-natuurlijke delen van het lichaam worden verteerd door de paddestoelen in het pak.

Innovatiekracht

Het belang van deze (op het eerste gezicht wellicht bizarre) kunstwerken wordt kraakhelder als we kijken naar een model uit de futurologie, ‘Casual Layered Analysis’, van Sohail Inayatullah. Dit model laat duidelijk zien hoe diep wereldbeelden en mythes geworteld zijn. Daar is verandering nog niet zo makkelijk, en het kost tijd. Tegelijkertijd moeten we wel op zoek naar een herijking van ons wereldbeeld. Dit is misschien ook direct de reden voor het ongemakkelijke gevoel dat de artonauten ons af en toe geven.

Jacobs geeft ons met dit boekje niet alleen zicht op een andere manier van kijken; en passant laat hij het belang van de kunsten zien, in een wereld waar we (als we eerlijk zijn) moeten toegeven dat we het even niet precies weten. Waar we niet weten hoe we ons het beste kunnen verhouden tot de aarde, niet weten ’wat de toekomst brenge mogen’…

Gelukkig hoeven we niet meer te wachten op de geleiding van ‘des Heren hand’. De toekomst is geen vaststaand feit. Artonauten geven ons de mogelijkheid onze aannames over onze relatie met ‘moeder aarde’ te bevragen en aan te passen – en daarmee hebben we innovatiekracht in handen. En dus: ‘Hup, op expeditie!’

Maartje ter Veen is architect en onderzoeker. Met haar bureau Studio MARCHA! onderzoekt, schrijft, maakt en ontwerpt ze.

Gepubliceerd op 17 april 2019 op https://platformgras.nl/magazine/re-stad-artonauten-alleen-bevreemding-kan-ons-redden

Document Actions
Document Actions
Personal tools
Log in